ديدارى زانستيى نێوان زانكۆى كۆيە و زانكۆى بەغدا بەڕێوەچوو

News #12, Issue 52 Apr 2019 | Núcey #12, Jhimarey 52, Mangí 04 Sallí 2019 | نوچەی 12، ژمارەى 52 - مانگی 04 ساڵی 2019


 سەبارەت بە پێكەوەژيانى هاوبەش و ديالۆگى كوردى - عەرەبى،  ديدارى زانستى نێوان زانكۆى كۆيە و زانكۆى بەغدا لە ڕۆژانى ٢٨-٢٩ى نيسانى ٢٠١٩ لە هۆڵى سەرۆكايەتى زانكۆى كۆيە بەڕێوەچوو.

ڕۆژى ٢٠١٩/٤/٢٨ لە هۆڵى سەرۆكايەتى زانكۆى كۆيە، بە ئامادەبوونى بەڕێز وەزيرى خوێندنى باڵا و توێژينەوەى زانستى و ژمارەيەكى زۆرى مێوان، ديدارى زانستيى هاوبەشى نێوان زانكۆى كۆيە و زانكۆى بەغدا دەستيپێكرد.

سەرەتا بەڕێز د.يوسف گۆران وەزيرى خوێندنى باڵا و توێژينەوەى زانستى وتەيەكى پێشكەشكرد. بۆ خوێندنەوەى وتەكە، كليك لێرە بكە.

پاشان وتارى بەرێز سەرۆكى زانكۆى بەغدا خوێندرايەوە.

دواتر بەڕێز پ.د.وەلى محمود حمد سەرۆكى زانكۆى كۆيە وتارێكى پێشكەش ئامادەبووان كرد.

ئەمە دەقى وتارەكەى سەرۆكى زانكۆى كۆيەيە.

بە ناوى پەروەردگار 
ميوانانى بەڕێز و قەدرگران 
ئامادەبووانى خۆشەويست 

من نامەوێ بەتايبەت ناوى هيچ كەستان بهێنم، چونكە هەمووتان لەلاى ئێمە خۆشەويستن گەورەن و بەڕێزن وە دڵنيام كە كارێكى قورس دەبێ ناو هێنانتان و زنجيرە و ڕێزبەندى دانان بۆ بەخێرهێنانتان لەم هۆڵە و ئەمڕۆ بۆمن ئەم كارە ئەستەمە، بۆيە بەناوى ئەنجومەنى زانكۆ و يەكەيەكەى مامۆستايان و فەرمانبەرانمان بەخێرهاتنى گەرم لە دڵەوە لە هەمووتان دەكەم. 


بەخێربێن بۆ شارى كۆيەى شاعيرانى وەك حاجى قادر و دڵدار و نووسەرانى گەورە وەك مەسعود محمد و پياوانى ئايينى پايە بەرز وەك مەلا محمدى جلى زادە و هتد... و سياسەتمەدارانى كورد ڕۆشنبيرانى ناسراو، بەخێربێن بۆ شارى كۆيەى بەيەكەوە ژيان و ئاشتى پەروەر بەخێربێن بۆ شارى مام جەلال. 


برايانى بەڕێز 

ئەم بابەتەى كە ئەمڕۆ هەموومانى لەگەڵ يەكتر كۆكردۆتەوە لەژێر ناوى (ڕۆشنبير و گفتوگۆى ئاشتيانەى عەرەبى - كوردى لە عێراق) دايەو، ئەم يەكەم ديدارە زانستيە سەرەتاى زنجيرەيەك ديدارى ترى هاوشێوە دەبێ كەخوا ياربێ لەگەڵ زانكۆى بەغداد بەيەكەوە ئەنجاميان دەدەين، وا ئەمڕۆ يەكەم ديدار بۆ گەورەيى و مێژووى خەباتى هەردوو ڕۆشنبيرى گەورە نووسەرى عەرەبى - عێراقى كە بە داخەوە لەبەر هەڵوێستە مرۆڤايەتيەكانيان لە دەرەوەى وڵات و لە غوربەتدا سەريان نايەوە. ئەوانيش هەردوو خوا لێ خۆشبوان هادى العلوى و د. فالح عبدالجبارن. 


١- هادى العلوى نووسەر و بيرمەندى گەورەى عەرەبى عێراقيە لە ساڵى (١٩٣٣) لە كەرادەى بەغداد لە دايك بووە بەڵام موخابن لە (٢٧/٩/١٩٩٨) لە ديمەشق پايتەختى سووريا كۆچى دوايى كردووە. ئەو گرنگى بە مێژوو توراثى عەرەب دەدا بەڵام خوێندنەوەيەكى ڕەخنەگرانەى بۆى هەبوو. وە زۆريش سەرسام بوو بە شارستانيەتى چينيەكان، چەندين پەرتوكى بەپێزى لەسەر ئەم بابەتانەى پەيوەنديدارن بە شارستانى چينى و بەراورد لەگەڵ شارستانيەتى عەرەبى و شوعيەت داناوە. ئەو دەرچووى كۆلێژى بازرگانى و ئابورى بوو. وە ئەو زۆر بە جورئەتەوە لەسەر مێژووى توندوتيژى لە ئيسلام نووسى، لەسەر تيرۆرى سياسى لە ئيسلام پەرتووكى نووسى، ئەو لەسەر مافى ژن نووسى، ئەو لەسەر ئيسلامى سياسى نووسى. ئەو لەگەڵ ئازادى و سەربەخۆيى و ئازادى ڕادەربڕين بوو ئەو دژى توندوتيژى بوو بەڵكو لەگەڵ عەقڵانيەت و گفتوگۆ و بەيەكەوە ژيان بوو. لەلاى هادى العلوى گرنگترين شت بابەتى جێگر بوونى ماف و بڕوا بەخۆبوون بووە. چونكە خۆى دەڵێ (القضية عندى هى الثوابت و المبدأ). ئەو پياوێك بوو وەك ڕۆشنبير و نوسەرە بەناو بانگەكانى جيهانى بوو. ئەو نووسەرە گەورە بەشى زۆرى ژيانى خۆى لە دوورە وڵات و لە دەرەوەى عێراق بەسەر برد وە خەونى بە گەڕانەوە بۆ عێراق و وڵاتى هەردوو ڕووبارى دجلە و فۆڕاتەوە دەبينى. 


٢- د. فالح عبدالجبار زانايەكى بوارى كۆمەڵناسى بوو لە شارى بغداد لە (١٩٤٦) لە دايك بوو وە لە (١٩٧٨) عێراقى جێهێشتووە، بەداخەوە لە شارى بيروت لە لوبنان لە (٢٦/٢/٢٠١٨) كۆچى دواى كرد. خاوەنى دەيان پەرتوك و بابەتى چاپكراوە لە بوارەكانى بيرى سياسى ، كۆمەڵايەتى لە رۆژهەڵاتى ناوەڕاست و ئايين و رۆڵى ياسا لە ململانێ ئايينيەكان و كۆمەڵگاى مەدەنى. وە زۆر بابەتى بەپێزى هەيە لەسەر (العقلانيە النقديە والدين). ئەو پياوە باوەڕى بەوە هەبوو دەكرێ جياوازى هەبێ لە نێوان مرۆڤەكان بەڵام نابێ چەك و توندى تيژى بەكاربێت بۆ چارەسەرى جياوازيەكان. 


ئامادەبووان:- 
گەلى عێراق بەعەرەب و كورد و كەمينەكانيشەوە باجێكى قورسى نەبوونى ديموكراتيەت و لێك تێنەگەيشتنمان داوە. دوورنيە ئەگەر بەڕێژەيى وەرى بگرين شەڕو ئاشوب و ئاوارەيى و تێكدان لەم وڵاتەى ئێمە بەدەستى ناوخۆيى وێنەى كەم بێ لە دونيادا بەلايەنى كەم لە (١٠٠) ساڵى ڕابردوو. ڕوو لەهەر وڵاتێكى دونيا دەكەيت بەتايبەتى ئەوروپا و ئەمريكا خەڵكى ئاوارە و دەركراو ڕاكردوو دەبينى كە يان كوردن يان عەرەب و خەڵكى وڵاتى خێر و بێر و سەرچاوەكانى سروشتين. لەوانەيە وڵات بەجێ هێشتن و ڕووكردنە وڵاتان لاى هەندێك گەلانى ترى دونيا تاڕادەيەك ئاسايى بێت وە لەوانەيە هۆكارەكان سروشتى بن، نەبوونى سەرچاوەى ژيان ئاو و هەوا زۆرى ژمارەى دانيشتوان بن بەڵام ئەوەى وڵاتى ئێمە هۆكارەكەى ناعەدالەتى و توندوتيژى و لێك تێنەگەيشتن و (تطرف) ى جيا جيان و خۆسەپاندن و داسەپاندنى جۆرێك لە بير و باوەڕى قەومى، ئاينى و مەزهەبين. بۆيە دەبێ هەموومان كاربكەين لەسەر (عقلانيەت) لە چارەسەرى كێشەكان، ڕاستە بيرو باوەڕى جيا جيا هەيە بەگشتى لە نێوان مرۆڤەكانى يەك خێزان و يەك شارو ناوچە و وڵات جيا بيركردنەوە و هەڵس و كەوت ئاساييە هەبێ، بەڵام دەست بردن بۆ يەكلاكردنەوەى جياوازيەكان بە توندى تيژى كارەساتى بەدواوە دەبێ وەك ئەوانەى لە عێراقدا ڕوويداوە و ڕۆژانە ڕوودەدا وە ئەگەر پێشى پێ نەگيرێ و بيرمەند و توێژەر و ئەكاديمى و سياسيەكان نەگەڕێنەوە بۆ سەرەتاكانى گفتوگۆ و يەكتر قبوڵ كردن و بۆ يەكتر سەلماندن و بەيەكتر سەلماندن بە گفتوگۆ و بە هێمنى ئەوا دڵنياتان دەكەم ڕووداوى دڵ تەزێنى تريش بەڕێوەيە. وە هيچ كەسى ڕەحممان پێ ناكا خۆمان نەبێ، ئەوەى لە عێراق ڕوودەدا بە جێ بەجێ كردنى ئەجێنداى ناوچەيى و زلهێزەكان باجەكەى بە قورسى خەڵكى عێراق دەيدات وە گرفت و ئاريشەى گەورە بۆنەوەكانى داهاتووش بەجێ دەهێڵێ. 


توێژەران و نووسەران و ڕۆشنبيرانى ئامادە 


با لەمەودوا ئەكاديمى و ڕۆشنبيرەكان لە سياسيەكانى ئەم وڵاتە نزيك بكەوينەوە بە ئاگاييەوە، وە دەبێ كەنالێكى گفتوگۆ و ئاخاوتنى نەرم دروست بكەين لەگەڵيان لەسەر چەند پرنسيپێك يەكەميان مافە چەسپاوەكانى دەستورى نوێ ى عێراقە بۆ هەموو لايەك دووميان بەيەكەوە ژيان و يەكتر قبوڵ كردنە لەچوار چێوەى عێراقێكى ديموكراتى و فيدڕالى وە يەكسانى هەموو لايەك بەرامبەر ياسا و ئەرك و ماف. 


لە كۆتايى وتارەكەم:- 
- درود بۆ گيانى شەهيدانى عێراق كە بۆ ئازادى و دەستەبەر كردنى مافەكانى خەڵك گيانى خۆيان كردە قوربانى 
- درود بۆ ئەو سياسيە گەورانەى كە لەبيرى تەسكى حيزبايەتى و قاوغى نەتەوايەتى بەرتەسك هاتبوونە دەرەوە بۆ خێرى هەموو خەڵكى عێراق خەباتيان كرد. 
- هەزاران سڵاو بۆ گيانى هەردوو گەورە نوسەر هادى العلوى و فالح عبدالجبار. 

هيوادارين نمونەيان هەر زۆر بێ لەم وڵاتەى ئێمە. 


دواى پێشكەش كردنى وتارى منەسقى ديدارەكە، فيلمێكى ديكۆمێنتارى سەبارەت بە هەريەك لە هادى عەلەوى و فالح عەبدولجەبار نمايشكرا.

لە دوو ڕۆژى ديدارەكەدا، شەش پانێڵ پێشكەشكران و رۆشنبيران، ئەكاديميستان و سياسيەكان، تێزەكانيان خستەڕوو و لەگەڵ ئامادەبووان گفتوگۆيان كرد.

ئا: ژورى هەواڵ
Comments